Терроризмге қарсы күрес тек қарулы шабуылды тоқтатумен немесе күдіктілерді ұстаумен шектелмейді. Оның маңызды бөлігі — адамның радикалды идеологияның ықпалына түсуіне жол бермеу, экстремистік контенттің таралуын шектеу және қоғамға терроризм қатері туралы дұрыс түсінік қалыптастыру.
Алматыда бұл бағытта мемлекеттік органдардың ақпараттық-түсіндіру жұмыстары, жастармен кездесулер, әлеуметтік желілердегі контентке қатысты профилактика және террористік сипаттағы қылмыстардың алдын алу шаралары жүргізіледі.
Террористік қылмыстардың алдын алу жұмыстары
ҰҚК мәліметіне сәйкес, 2025 жылғы қыркүйекте Алматы қаласында бес шетелдік азамат жоспарлаған террорлық актінің алды алынған. Олардың барлығы ұсталып, тергеу жүргізілген.
Сол жылдың қыркүйек-қазан айларында терроризмді насихаттады деген күдікпен Қазақстанның сегіз азаматы қамауға алынған.
Бұл істер бойынша тергеу мәліметтерінің басым бөлігі Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына байланысты жарияланбайды.
Сол кезеңде ҰҚК материалдары бойынша алты адам террористік және экстремистік қылмыстар жасағаны үшін түрлі мерзімге бас бостандығынан айырылған.
Жалпы 2025 жылдың басынан бері осындай қылмыстар үшін 89 адам қылмыстық жауапкершілікке тартылған. Олардың алтауы шетелдік азамат болған.
Бұл көрсеткіш Қазақстан бойынша берілгенін ескеру қажет. Сондықтан оны Алматы қаласының статистикасы ретінде қарастыруға болмайды.
Ал 2025 жылғы тамызда Алматы қаласы бойынша терроризмге қарсы комиссия аппаратының ақпараты негізінде Қазақстанның әртүрлі қалаларында террористік және экстремистік қылмыстар жасаған 12 азаматтың сотталғаны хабарланды.
Олардың 11-і терроризм идеясын насихаттау, зорлық-зомбылықты ақтау және діни араздыққа шақыру бойынша сотталған. Тағы бір адам террористік ұйымға қосылу үшін шетелге шығуға дайындалғаны үшін жауапқа тартылған.
2026 жылғы деректер нені көрсетеді?
2026 жылдың басындағы ҰҚК мәліметтері де бұл бағыттағы жұмыстың жалғасып жатқанын көрсетеді.
Наурыздағы ресми ақпарат бойынша, жыл басынан бері ҰҚК тергеп-тексерген қылмыстық істер бойынша террористік және экстремистік қылмыстар үшін 17 адам сотталған. Олардың арасында Алматы қаласының тұрғыны да бар.
Ресми мәліметке сәйкес, ол 2017 жылы халықаралық террористік ұйымдар жағында ұрыс қимылдарына қатысу үшін шетелге кеткен. 2025 жылы шетелдік серіктестермен бірлескен іс-шаралар нәтижесінде ұсталып, Қазақстанға жеткізілген. Сот оны террористік әрекетке қатысқаны үшін сегіз жылға бас бостандығынан айырған.
Сол кезеңде Астана, Алматы, Шымкент қалаларында, Ақмола және Ұлытау облыстарында террористік қылмыс жасады деген күдікпен алты діни радикал ұсталған.
Тағы төрт адамға түзеу мекемелерінде терроризмді насихаттау және діни алауыздықты қоздыру бойынша айып тағылған.
Бұл деректер Алматыдағы қылмыстардың толық статистикасы емес. Дегенмен олар терроризмге қарсы жұмыстың профилактикамен қатар жедел-іздестіру және сотқа дейінгі тергеу бағыттарын да қамтитынын көрсетеді.
Жастар арасында түсіндіру жұмыстары не үшін қажет?
Терроризмнің алдын алудағы маңызды бағыттардың бірі — радикалды идеологияның таралуына жол бермеу.
Бұл ретте жастармен жүргізілетін профилактикалық жұмыстардың маңызы ерекше. Себебі әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы түрлі радикалды материалдар таралуы мүмкін.
2026 жылғы мамырда Алматыдағы Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің базасында студенттер арасында радикалды көңіл-күйдің алдын алуға және әлеуметтік желілер мен мессенджерлердегі экстремистік контенттің таралу арналарына тосқауыл қоюға бағытталған шара өткізілді.
Яғни терроризмнің алдын алу тек күдікті адамдарды анықтауға бағытталмайды. Оның бір бөлігі — қоғам мүшелерінің, әсіресе жастардың радикалды идеологияның белгілерін ажырата білуіне және күмәнді ақпаратқа сын көзбен қарауына жағдай жасау.
Бір ауыз сөздің өзі үлкен салдарға әкелуі мүмкін
Терроризм тақырыбында қоғам үшін маңызды тағы бір мәселе — жалған хабарламалар.
2025 жылғы сәуірде Алматы әуежайында жасөспірім жолаушы досының сөмкесінде жарылғыш зат бар екенін айтып, орынсыз «әзіл» жасаған.
Оқиғадан кейін рейстер үш сағатқа кешігіп, жолаушылар эвакуацияланған. Тексеру кезінде жарылғыш зат табылмағанымен, оқиға бойынша қылмыстық іс қозғалған.
Сол кезде Алматы қаласы Полиция департаментінің ресми өкілі Салтанат Әзірбек әуежайдағы қауіпсіздік талаптарына қатысты мұндай мәлімдемелерге жеңіл қарауға болмайтынын ескерткен.
Қару, қауіп, террор немесе бомба туралы орынсыз мәлімдемелер азаматтардың қауіпсіздігіне қатер ретінде қаралып, заң бойынша жауапкершілікке әкелуі мүмкін.
Бұл оқиға терроризмге қарсы мәдениетті қалыптастырудың маңызын көрсетеді. Бір адамның ойланбай айтқан сөзі тұтас әуежайдың жұмыс тәртібіне әсер етіп, жүздеген адамның жоспарын өзгертуі мүмкін.
Алдын алу тек арнайы қызметтің міндеті емес
Алматыдағы тәжірибе терроризмге қарсы жұмыстың бірнеше бағыттан тұратынын көрсетеді. Бір жағынан, арнайы қызметтер нақты қатерлерді анықтап, қылмыстық істер бойынша жұмыс жүргізеді. Екінші жағынан, мемлекеттік органдар жастармен және қоғаммен түсіндіру жұмыстарын өткізеді.
Бұған қоса әлеуметтік желілер мен мессенджерлердегі экстремистік контенттің таралуына жол бермеу, террористік сипаттағы жалған хабарламалардың алдын алу және азаматтардың қауіпсіздік талаптарына жауапкершілікпен қарауын қалыптастыру да маңызды.
Терроризмнің алдын алудағы басты міндеттердің бірі — қауіп пайда болғаннан кейін ғана әрекет ету емес, оған дейін ықтимал себептерді анықтап, радикалды идеологияның таралуына және қоғамда қауіп тудыратын әрекеттерге жол бермеу.
Сондықтан Алматыдағы терроризмге қарсы жұмыстың бір бөлігі арнайы операциялардан тыс жерде — университеттердегі кездесулерде, ақпараттық түсіндіру жұмыстарында, әлеуметтік желілердегі профилактикада және азаматтардың күнделікті қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруда жүргізіледі.