Терроризмге қарсы Қазақстанның бес басты қадамы

Терроризм мен экстремизм қазіргі әлемдегі ең күрделі қауіптердің бірі саналады. Бұл қатер тек әскери немесе құқық қорғау мәселесі ғана емес, ол қоғамның тұрақтылығы мен ұлттық қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан Қазақстан соңғы жылдары бұл бағыттағы саясатын тек күштік шаралармен емес, алдын алу, ақпараттық жұмыс және халықаралық ынтымақтастық арқылы да күшейтіп келеді, деп жазады Sn.kz ақпарат порталы.

Басты басымдық – алдын алу

Қазақстанның терроризмге қарсы саясатының негізгі ерекшелігі – қауіптің салдарымен емес, оның пайда болу себептерімен күресуге басымдық беру.

Елдегі заңнамаға сәйкес терроризмге қарсы іс-қимыл бірнеше бағытты қамтиды:

• терроризмнің алдын алу;
• террористік әрекеттерді анықтау және жолын кесу;
• террористік қылмыстарды тергеу;
• шабуыл салдарын барынша азайту және зардап шеккендерге көмек көрсету. 

Мемлекеттік органдар құқықтық, әлеуметтік, ақпараттық, білім беру және техникалық қауіпсіздік шараларын қатар қолданады.

Қауіпті нысандардың қорғалуы күшейтілді

Соңғы жылдары әуежайлар, теміржол вокзалдары, мектептер, университеттер, сауда орталықтары және стратегиялық кәсіпорындардың терроризмге қарсы қорғанысын күшейтуге ерекше назар аударылды.

Ұлттық қауіпсіздік комитеті терроризм тұрғысынан осал нысандарда тұрақты түрде оқу-жаттығулар өткізіп, қауіпсіздік жүйелерінің дайындығын тексереді. Сонымен қатар нысан басшыларына нақты ұсынымдар беріледі. 

Интернет кеңістігі де бақылауда

Сарапшылардың пікірінше, қазіргі экстремистік идеологияның басым бөлігі әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы таралады.

Осыған байланысты Қазақстанда:

• террористік және экстремистік мазмұндағы интернет-ресурстарды бұғаттау;
• терроризмді насихаттайтын материалдарды анықтау;
• заңсыз қаржыландыру арналарына тосқауыл қою;
• интернет арқылы радикалданудың алдын алу бағытындағы жұмыстар жүргізіледі. 

Діни экстремизмнің алдын алу жұмысы күшейді

Қазақстан экстремизммен күресте тек қылмыстық жауапкершілікке сүйенбей, түсіндіру жұмыстарын да маңызды құрал ретінде қарастырады.

Өңірлерде ақпараттық-түсіндіру топтары жұмыс істейді. Теологтар, психологтар және дінтанушылар жастармен, студенттермен және тәуекел тобына кіретін азаматтармен кездесулер өткізеді.

Мақсат – жалған діни уағыздардың таралуына жол бермеу және азаматтардың діни сауаттылығын арттыру. 

Халықаралық ынтымақтастық кеңейді

Терроризмнің шекарасы болмайтындықтан Қазақстан халықаралық ұйымдармен бірлескен жұмысты күшейтті.

Еліміз БҰҰ-ның Терроризмге қарсы жаһандық стратегиясын қолдайды және Орталық Азия мемлекеттерімен бірге осы құжатты іске асыру жөніндегі өңірлік іс-қимыл жоспарына қатысады. Сарапшылар бұл жоспарды әлемдегі өңірлік деңгейдегі ерекше тәжірибелердің бірі ретінде бағалайды. 

Нәтиже қандай?

Қабылданған шаралардың нәтижесі халықаралық рейтингтерден де байқалады.

2025 жылғы Global Terrorism Index дерегіне сәйкес, Қазақстан терроризмнің ықпалы ең төмен мемлекеттердің қатарына кіріп, 0,0 балл алған елдердің бірі болды. Бұл бағалау зерттелген кезеңде ел аумағында терроризмнің әсері өте төмен болғанын көрсетеді. 

Әлі де назардан тыс қалмайтын мәселелер

Сонымен бірге қауіп толық жойылды деуге болмайды.

Қазіргі таңда мамандар:

• интернет арқылы радикалдану;
• жалғыз әрекет ететін экстремистер;
• трансшекаралық терроризм;
• заңсыз қаржыландыру арналары;
• жасанды интеллект пен цифрлық технологиялардың теріс мақсатта қолданылуы сияқты жаңа қауіптерге көбірек көңіл бөлуде.

Қазақстанның терроризм мен экстремизмге қарсы саясаты соңғы жылдары едәуір өзгерді. Егер бұрын негізгі назар күштік операцияларға аударылса, қазір оның орнына алдын алу, ақпараттық қауіпсіздік, халықаралық әріптестік және қоғамның тұрақтылығын нығайту қатар жүргізіліп келеді. Терроризммен күрестің тиімділігі тек құқық қорғау органдарының жұмысына емес, азаматтардың құқықтық және ақпараттық сауаттылығына да байланысты. Сондықтан бұл бағыттағы кешенді саясат алдағы уақытта да ұлттық қауіпсіздіктің негізгі басымдықтарының бірі болып қала береді.